Viêm Đại Tràng

NGUYÊN TẮC XÂY DỰNG THỰC ĐƠN CHO NGƯỜI BỊ VIÊM ĐẠI TRÀNG

1. Mục tiêu của chế độ ăn

Làm dịu niêm mạc ruột, giảm kích ứng, giảm triệu chứng (đau bụng, chướng hơi, tiêu chảy hoặc táo bón).
Hạn chế tái phát đợt viêm.
Duy trì dinh dưỡng hợp lý để tránh suy kiệt, sụt cân.

2. Tổng năng lượng và thành phần các chất

Theo “Dinh dưỡng lâm sàng – Viện Dinh dưỡng, Bộ Y tế 2018”:

Thành phần	Khuyến nghị	Ghi chú cụ thể
Năng lượng	30–35 kcal/kg cân nặng/ngày	Tăng lên 35–40 nếu bệnh nhân sụt cân, kém hấp thu
Đạm (Protein)	1–1,2 g/kg cân nặng/ngày	Ưu tiên đạm dễ tiêu: cá, trứng, thịt nạc, đậu phụ mềm
Lipid	15–20% tổng năng lượng	Hạn chế chiên rán, ưu tiên dầu thực vật (mè, oliu, hạt lanh…)
Glucid	50–60% tổng năng lượng	Sử dụng tinh bột dễ tiêu: cơm trắng, bánh mì trắng, cháo loãng
Chất xơ	10–15g/ngày (chủ yếu là xơ hòa tan)	Tránh xơ thô từ măng, rau muống, ngô, rau cần, vỏ trái cây cứng

3. Thực phẩm nên ưu tiên

Nhóm	Thực phẩm phù hợp
Tinh bột	Cơm trắng, cháo gạo tẻ, bánh mì trắng, khoai tây luộc nhừ
Đạm động vật	Cá nạc, trứng gà ta luộc, thịt nạc lợn/bò bằm, tôm đồng hấp
Đạm thực vật	Đậu phụ non, đậu hũ hấp hoặc nấu mềm
Rau củ dễ tiêu	Bí đỏ, bí xanh, cà rốt, củ cải, rau ngót, mồng tơi (luộc hoặc nấu chín kỹ)
Trái cây ít xơ, chín mềm	Đu đủ chín, chuối tiêu chín, táo hấp
Thực phẩm bổ trợ hệ vi sinh	Sữa chua không đường, dưa cải chua sạch (chỉ dùng khi ổn định)

4. Thực phẩm cần tránh

Chất kích thích tiêu hóa mạnh: ớt, tiêu, tỏi sống, rượu, bia, cà phê, nước ngọt có gas.
Thực phẩm sinh hơi, khó tiêu: đậu xanh, đậu đen, bắp, măng, khoai mì, sắn.
Chất béo bão hòa, chiên rán: đồ chiên ngập dầu, thịt mỡ, da động vật.
Sữa bò nguyên chất, có lactose (nếu bất dung nạp).
Đồ sống, gỏi, rau sống, trái cây chưa chín, chưa gọt vỏ.

5. Chế biến và phân bổ bữa ăn

6. Giai đoạn đặc biệt

Giai đoạn bệnh	Nguyên tắc cụ thể
Đợt cấp (đau, tiêu chảy nhiều)	Ăn lỏng (cháo trắng, cà rốt hầm, nước cơm), kiêng hoàn toàn sữa, rau sống, trái cây chua
Giai đoạn ổn định	Ăn cơm mềm, thịt băm, rau nấu chín, thêm trái cây chín mềm; có thể dùng sữa chua nếu dung nạp tốt