NGUYÊN TẮC XÂY DỰNG THỰC ĐƠN CHO KHÓ TIÊU CHỨC NĂNG
MỤC TIÊU DINH DƯỠNG
- Giảm triệu chứng đầy hơi, chướng bụng, khó tiêu
- Hỗ trợ chức năng tiêu hóa, cải thiện hấp thu
- Ngăn ngừa suy dinh dưỡng do ăn ít hoặc ăn kiêng quá mức
1. Ăn uống hợp lý – chia nhỏ bữa
- Ăn 5–6 bữa nhỏ/ngày, không để quá no hoặc quá đói.
- Nhai kỹ, ăn chậm, tránh nuốt hơi nhiều khi ăn (giảm chướng bụng).
- Không uống nhiều nước trong bữa ăn → dễ loãng dịch vị, đầy bụng.
2. Tránh các thực phẩm sinh hơi, khó tiêu
Hạn chế hoặc tránh:
- Rau cải bắp, súp lơ, hành tây, đậu đỗ, nấm, khoai tây, sắn
- Nước ngọt có gas, bia rượu, cà phê, trà đặc
- Sữa tươi nguyên kem (nếu không dung nạp lactose)
- Thực phẩm chiên rán nhiều dầu, thực phẩm quá cay/nóng/lạnh
- Bánh mì trắng, kẹo chewing gum, đồ ngọt công nghiệp
3. Ưu tiên thực phẩm dễ tiêu hóa
Nên dùng:
- Tinh bột dễ tiêu: cơm nát, cháo loãng, bánh mì nướng, khoai lang hấp
- Đạm dễ tiêu: trứng luộc, thịt nạc băm nhỏ, cá hấp, đậu phụ
- Chất béo tốt ở lượng thấp: dầu oliu, dầu mè, bơ thực vật ít béo
- Rau củ mềm, ít xơ thô: bí đỏ, cà rốt, mướp, rau ngót, rau mồng tơi (nấu chín kỹ)
- Hoa quả chín mềm: chuối, đu đủ, táo gọt vỏ, xoài chín, lê hấp
4. Hạn chế chất béo và đạm khó tiêu
- Tránh: mỡ động vật, thịt mỡ, da gà, lòng đỏ trứng, phô mai béo
- Hạn chế: đạm dai, đạm collagen như gân, da, nội tạng
5. Tránh thực phẩm lên men – kích ứng dạ dày
- Không dùng: dưa muối, cà muối, kim chi, giấm, đồ ngâm chua
6. Cách chế biến
- Ưu tiên: luộc, hấp, hầm mềm
- Hạn chế: rán, chiên, nướng nhiều dầu
- Không nên ăn quá nóng hoặc quá lạnh
7. Hỗ trợ tiêu hóa
- Bổ sung các món có men tiêu hóa tự nhiên (liều vừa):
- Sữa chua không đường (100g/ngày)
- Gừng tươi, nghệ, lá bạc hà, lá tía tô (lượng nhỏ)
- Trà thảo mộc: trà gừng, trà thì là, trà cam thảo nhẹ
THỰC PHẨM NÊN TRÁNH (TÓM TẮT NHANH)
|
Nhóm thực phẩm
|
Cần tránh
|
|
Tinh bột
|
Bánh mì trắng, mì tôm, bột chiên
|
|
Đạm
|
Thịt mỡ, nội tạng, da gà, gân
|
|
Chất béo
|
Mỡ động vật, chiên rán
|
|
Rau củ
|
Cải bắp, súp lơ, đậu đỗ, hành sống
|
|
Hoa quả
|
Trái cây còn xanh, có vỏ cứng
|
|
Đồ uống
|
Bia rượu, nước ngọt có gas, cà phê
|
|
Gia vị
|
Ớt, tiêu, tỏi sống, giấm
|
GỢI Ý MẪU BỮA CHO NGƯỜI KHÓ TIÊU CHỨC NĂNG
- Bữa sáng: Cháo bí đỏ + trứng gà luộc + chuối chín
- Bữa phụ sáng: Lê hấp mềm
- Bữa trưa: Cơm nát + cá thu hấp + rau mồng tơi nấu tôm + nửa quả đu đủ
- Bữa phụ chiều: Sữa chua không đường (100g)
- Bữa tối: Cháo yến mạch thịt nạc băm + rau ngót nấu mềm