MỤC TIÊU DINH DƯỠNG

1. Hỗ trợ tái tạo tế bào gan, giảm gánh nặng chuyển hóa
2. Duy trì tình trạng dinh dưỡng tốt, phòng ngừa suy kiệt
3. Hạn chế tổn thương gan thêm, giảm viêm
4. Cân bằng chất lỏng và điện giải nếu có phù – cổ trướng
5. Ngăn rối loạn đông máu do thiếu vitamin tan trong dầu

NGUYÊN TẮC XÂY DỰNG THỰC ĐƠN CHO NGƯỜI BỆNH GAN MẬT

1. Năng lượng: Tăng nhẹ hoặc duy trì

• 30–35 kcal/kg cân nặng thực tế/ngày
• Trường hợp suy dinh dưỡng hoặc xơ gan: có thể tăng tới 40 kcal/kg/ngày

2. Protein: Cung cấp vừa đủ, chọn loại dễ tiêu

• Mức khuyến nghị: 1.0–1.5 g/kg/ngày
  • Không vượt quá 1.5g/kg/ngày nếu có dấu hiệu não gan
• Ưu tiên đạm động vật dễ tiêu: trứng, cá, thịt nạc thăn, sữa tách béo
• Hạn chế: nội tạng, thịt đỏ nhiều mỡ, đạm khó tiêu

3. Lipid: Hạn chế chất béo no, tăng chất béo tốt

• Tổng lipid: < 25% tổng năng lượng
• Tránh mỡ động vật, đồ chiên, nội tạng, bơ thực vật
• Ưu tiên: dầu mè, dầu oliu, dầu cá, quả bơ

4. Glucid: Là nguồn năng lượng chính

• Cung cấp đủ để bảo vệ gan khỏi dị hóa protein
• Ưu tiên glucid phức: gạo lứt, yến mạch, khoai lang, bí đỏ
• Hạn chế đường đơn: nước ngọt, kẹo, bánh quy, mật ong

5. Vitamin và khoáng chất: Bổ sung đầy đủ

• Tăng nhu cầu vitamin nhóm B (B1, B6, B12), C, A, E, K
• Bổ sung kẽm, selen, magie, kali qua thực phẩm:
  • Rau củ, hạt, cá biển, đậu, quả mọng
• Chú ý vitamin tan trong dầu (A, D, E, K) nếu gan giảm tiết mật

6. Hạn chế muối nếu có phù, cổ trướng

• < 2g natri/ngày (~5g muối) nếu có giữ nước
• Tránh: mắm, dưa muối, đồ chế biến sẵn, bột nêm nhiều natri

7. Tránh thực phẩm gây hại cho gan

8. Ăn thành nhiều bữa nhỏ trong ngày

• Nên chia 5–6 bữa/ngày, gồm 3 chính + 2–3 phụ
• Tránh ăn quá no, tránh bỏ bữa

THỰC PHẨM NÊN – KHÔNG NÊN

GỢI Ý THỰC ĐƠN MẪU

• Sáng: Cháo yến mạch thịt gà xé + 1 quả chuối chín
• Phụ sáng: Sữa hạt không đường
• Trưa: Cơm mềm + cá hấp thì là + canh bí đỏ + rau cải luộc
• Phụ chiều: 1 hộp sữa chua ít béo (100g) + 1 miếng khoai luộc
• Tối: Cháo cá + trứng hấp mềm + rau mồng tơi nấu thịt bằm